Tin mới

Các thuốc dùng trong điều trị Parkinson

 Các loại thuốc điều trị Parkinson

 
Lựa chọn thuốc điều trị nào sẽ tùy thuộc vào triệu chứng, tình trạng sức khỏe, tuổi, giai đoạn tiến triển của bệnh cũng như sự đáp ứng điều trị ở mỗi người.
 
Kết hợp Levodopa – Carbidopa (Madopar, Sinemet)
 
Dopamin không qua được hàng rào máu não, nên người bệnh phải bổ sung chúng dưới dạng tiền chất là levodopa. Tuy nhiên, để tránh levodpa bị phân hủy tại các cơ quan trước khi vào tới não, nó được kết hợp với carbidopa. Carbidopa cũng làm hạn chế bớt tác dụng phụ của levodopa như gây nôn và buồn nôn. Các biệt dược của 2 hoạt chất này (Madopar và Sinemet) là lựa chọn đầu tay trong điều trị, nó có thể giúp giảm đến 90% triệu chứng của parkinson. Nhưng thuốc sẽ bắt đầu giảm dần tác dụng, đáp ứng kém đi (nhờn thuốc) sau khoảng thời gian 5 năm sử dụng.
 
Người bệnh quên uống thuốc, hoặc không sử dụng theo hướng dẫn sẽ làm giảm hiệu quả của thuốc, bắt buộc phải tăng liều, đồng nghĩa tăng nguy cơ rối loạn tâm thần, hạ huyết áp, rối loạn giấc ngủ, ảo giác.
 
Thực phẩm giàu protein bao gồm thịt, cá, trứng, sữa, pho mát, các loại đậu sẽ làm giảm khả năng hấp thu của levodopa, làm thuốc không phát huy được tác dụng. Vì thế, bác sĩ khuyến cáo người bệnh nên uống thuốc trước ăn 30 phút hoặc sau ăn 1 giờ, cùng một cốc nước to.
 
Chất chủ vận Dopamine
 
Đây là nhóm thuốc bắt chước tác dụng dopamin, làm não bộ nhầm tưởng chúng đang nhận được chất này. Ưu điểm của các thuốc này là sử dụng được trong tất cả các giai đoạn của parkinson, nhất là trong giai đoạn đầu, nó làm tăng tác dụng của levodopa khi dùng kết hợp.
 
Các chất chủ vận dopamin không tác dụng nhanh như nhóm tiền chất dopamin, do đó chúng ít gây loạn vận động. Nhưng vẫn cần thận trọng khi mới dùng, vì có thể gây buồn nôn, táo bón, đau đầu, buồn ngủ, chóng mặt hoặc hạ huyết áp tư thế. Những triệu chứng này sẽ nặng hơn ở người mắc bệnh tim, phổi. Thuốc có thể gây tương tác với rượu, bia, thuốc hạ áp, thuốc kháng hitamin H1, thuốc chống trầm cảm…
 
Một số thuốc trong nhóm này: Bromocriptine (Parlodel), Pramipexole (Mirapex), và Ropinirole (Requip).
 
Thuốc kháng cholinergic
 
Trong một bộ não khỏe mạnh, mỗi chất dẫn truyền thần kinh luôn có nồng độ và tỷ lệ nhất định. Nhưng ở một số bệnh lý thần kinh, điển hình như parkinson, lại có sự thay đổi nồng độ dopamine và chất đối kháng với nó có tên acetylcholine. Khi nồng độ acetylcholine tăng lên, việc sản xuất dopamine sẽ bị giảm xuống hoặc dừng lại, gây ra một số triệu chứng điển hình của bệnh parkinson. Bằng cách giảm lượng acetylcholine trong não, thuốc kháng cholinergic có thể giúp lấy lại cân bằng tỷ lệ 2 chất dẫn truyền thần kinh kể trên, từ đó làm giảm các triệu chứng như run, chảy nước dãi, và một số hiện tượng cứng khớp khác. Liều dùng của thuốc nhóm này được điều chỉnh phù hợp cho tuổi và cân nặng, cần lưu ý rằng người cao tuổi thường không thể chịu được liều lớn.
Ngay cả khi dùng liều nhỏ, một số người có thể bị giảm trí nhớ và mất phương hướng. Tác dụng phụ khác của thuốc này bao gồm nhịp tim nhanh, các vấn đề về tầm nhìn, táo bón, bí tiểu, và khô miệng trầm trọng. Những hiệu ứng này giảm dần khi liều dùng được giảm hoặc ngừng thuốc.
 
Các thuốc kháng cholinergic bao gồm benztropine (Cogentin), biperiden (Akineton), procyclidine (Kemadrin), và trihexyphenidyl (Artane).
 
Chất ức chế MAO - B
 
Đây là nhóm thuốc có tác dụng ức chế enzym monoamine oxidase (MAO-B), ngăn chặn sự phân hủy levodopa trong não. Thuốc thường được sử dụng một mình trong giai đoạn đầu của bệnh, hoặc kết hợp với các thuốc khác ở tất cả các giai đoạn sau. Khi phối hợp cùng levodopa, nó có thể làm tăng tác dụng phụ như rối loạn vận động, ảo giác. Còn khi dùng một mình, người bệnh có thể bị đau đầu, đau khớp, khó tiêu, buồn phiền, các dấu hiệu giống như khi bị cúm… Chất ức chế MAO - B khi sử dụng cùng thuốc chống trầm cảm có nguy cơ làm tăng huyết áp, vì vậy cần lưu ý khi phối hợp.
 
Chất ức chế COMT
 
Là những chất ức chế enzym catechol O-methyl transferase (COMT) - một loại men làm bất hoạt dopamin. Thuốc có tác dụng làm tăng tính khả dụng sinh học của levodopa và kéo dài thời gian bán hủy của nó, vì vậy cho phép giảm liều levodopa khi sử dụng phối hợp.
 
Hai hoạt chất được sử dụng bao gồm: tolcapone (Tasmar) và entacapone (Comtan). Tolcapone có thể gây tổn thương gan, vì vậy người dùng nên làm xét nghiệm chức năng gan mỗi hai tuần một lần. Entacapone an toàn hơn, không ảnh hưởng đến chức năng gan.
 
Amantadine
 
Amantadin là dẫn xuất tổng hợp, lúc đầu dùng để chữa cúm (A2 – influenza), tình cờ lại phát hiện có tác dụng tốt với bệnh parkinson. Trong bệnh parkinson, amantadin làm giảm nhanh chứng mất vận động nhưng ít làm thay đổi chứng run và tăng trương lực cơ; tác dụng kém levodopa nhưng tốt hơn thuốc kháng cholinergic. Tác dụng tối đa xuất hiện sau vài ngày, nhưng giảm dần sau khoảng 6 – 8 tháng dùng liên tục. Thuốc có tác dụng hiệp đồng với levodopa.
 
Khi dùng thuốc, người bệnh có thể bị rối loạn tiêu hóa, mất ngủ, giật cơ, phù chi. Dùng lâu có thể thấy xuất hiện những mảng tím ở chi dưới do catecholamine được giải phóng tại chỗ gây co mạch.
 
Thuốc chống trầm cảm
 
Nhiều người bị parkinson xuất hiện dấu hiệu trầm cảm và lo âu. Các bác sĩ sẽ ưu tiên sử dụng thuốc chống trầm cảm ba vòng, như imipramine (Tofranil), bởi các thuốc này vừa kháng cholinergic vừa có tác dụng chống trầm cảm. Tuy nhiên thuốc chống trầm cảm ba vòng không nên dùng cho những người mắc kèm bệnh mất trí nhớ hoặc bệnh tim.
 
Hướng dẫn an toàn khi sử dụng thuốc điều trị Parkinson
 
Uống 6 – 10 ly nước mỗi ngày để phòng ngừa tác dụng phụ của thuốc điều trị Parkinson
 
Tùy theo giai đoạn bệnh và khả năng đáp ứng thuốc, bác sỹ sẽ quyết định phương pháp điều trị Parkinson phù hợp nhất. Tuy nhiên, để việc điều trị bằng thuốc an toàn và hiệu quả hơn, người bệnh nên tuân thủ các hướng dẫn an toàn sau:
 
- Không bẻ, cắn hoặc nhai thuốc trừ khi có chỉ định của bác sỹ
- Uống từ 6 – 10 ly nước mỗi ngày
- Tắm nước ấm và tăng cường hoạt động thể chất để giúp tiêu hóa và hấp thụ thuốc.
- Tìm hiểu về các loại thuốc, cơ chế tác dụng, liều lượng và tác dụng phụ tiềm năng của thuốc để sử dụng thuốc một cách chính xác.
- Không tự ý ngừng uống thuốc hoặc thay đổi loại thuốc cũng như liều lượng, trừ khi được sự đồng ý của bác sỹ. Tiếp tục uống thuốc ngay cả khi bạn thấy các triệu chứng đã giảm đáng kể, việc ngừng thuốc đột ngột có thể khiến bệnh nặng hơn.
- Tạo thói quen uống thuốc: Dùng thuốc tại một thời điểm cố định trong ngày, chuẩn bị thuốc sẵn cho 7 ngày trong tuần, ghi chép lịch uống thuốc.
- Nếu quên một liều thuốc, hãy uống bù ngay khi nhớ ra. Tuy nhiên, nếu lúc đó sát thời gian uống liều tiếp theo, bạn có thể bỏ qua liều bị quên. Nếu thường xuyên quên uống thuốc, hãy đặt đồng hồ báo thức hoặc nhờ người thân nhắc nhở.
- Không giữ lại thuốc hết hạn sử dụng, thuốc cũ.
- Bảo quản thuốc ở nơi khô ráo, tránh ẩm.
- Để thuốc xa tầm với của trẻ nhỏ.
- Nắm rõ tác dụng phụ của thuốc và liên hệ ngay với bác sỹ nếu có bất kỳ tác dụng phụ bất thường nào sau khi uống thuốc.
- Không dùng chung thuốc với người khác.
- Luôn mang theo thuốc khi đi du lịch hoặc công tác xa.
- Không đợi hết thuốc mới mua mới.
 
Tránh tương tác với các thuốc khác
 
Thuốc điều trị Parkinson có thể tương tác với các loại thuốc khác. Vì thế, người bệnh nên:
 
- Đọc hướng dẫn sử dụng thuốc cẩn thận
- Hỏi ý kiến bác sỹ thần kinh về tất cả các loại thuốc mà bạn đang sử dụng.
- Biết được mình bị dị ứng với loại thuốc hoặc thực phẩm nào.
- Tạo danh sách các loại thuốc và liều lượng kèm theo, bao gồm cả thuốc nhỏ mắt, kem bôi da, vitamin… 
 
- Xem lại tác dụng phụ của thuốc, hầu hết tác dụng phụ sẽ xuất hiện khi bắt đầu dùng thuốc nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Một số tác dụng phụ có thể bị trì hoãn hoặc xảy ra khi bạn uống thêm loại thuốc mới.
 
Hiểu rõ về các loại thuốc giúp bạn điều trị bệnh tốt hơn và tránh được những tác dụng phụ không mong muốn. Bệnh nhân nên giữ liên lạc với bác sỹ và thầy thuốc để được tư vấn trong quá trình điều trị Parkinson bằng thuốc.
theo thuocbietduoc
Các bài phản hồi (0)
Trang 1/0
Gửi bình luận
Họ và tên (*)
Email
Tiêu đề (*)

- Bạn vui lòng nhập nội dung tiếng Việt có dấu.
- Chúng tôi không đăng email của bạn lên website. Nếu bạn muốn để mọi người liên lạc hãy để email, điện thoại ... vào trong nội dung

Nội dung (*)
Mã an ninh (*)